Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO Liderler Zirvesi’nin ardından düzenlediği basın toplantısında, “Üye devletler, kurucu ilkelerine sahip çıkmalı ve İttifak’ı güçlendirmelidir. Akdeniz’den Karadeniz’e, Avrupa’dan Asya’ya kadar NATO’nun sağladığı güvenlik şemsiyesine ihtiyaç duyulan her yerde, İttifak aktif rol üstlenmelidir. Dönem sorumluluktan kaçma değil, elini taşın altına koyma dönemidir. Bilhassa NATO’nun küresel sınamalar karşısında daha etkin inisiyatifler üstlenmesi gerekmektedir” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Liderler Zirvesi’nin ardından basın toplantısı düzenleyerek, açıklamalarda bulundu.
Açıklamasında küresel ekonomik ve güvenlik mimarisinde köklü değişimlerin yaşandığı bir dönemden geçildiğini ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bölgesel aktörlerin karar alma süreçlerindeki etkisi ve ağırlığı günden güne artıyor. Son bir buçuk yıldır insanlığın gündemini belirleyen koronavirüs salgını bu değişim sürecini daha da hızlandırmıştır. Yüzyılın en büyük sağlık krizi olarak nitelenen salgın, küresel sistemdeki açıkları ve yapısal sorunları bir kez daha gözler önüne sermiştir” dedi.
Koronavirüs salgının yansımalarının hayatın hemen her alanında görüldüğünü belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti: “Ekonomiden ticarete, toplumsal hareketlerden kamu güvenliğine kadar çok geniş bir yelpazede salgının artçı sarsıntılarına şahit oluyoruz. Salgınla beraber istikrarsızlığın, İslam ve yabancı karşıtı ırkçı akımların dünyanın farklı köşelerinde yaygınlaştığını görüyoruz. Demokrasi ve demokratik değerler yara alırken, sorun çözme mekanizmaları işlerliklerini kaybediyor. Uluslararası toplum tarafından terk edilmiş olma düşüncesi, bilhassa sistemin çeperinde yer alan yoksul ülkeleri içe kapanmaya sürüklüyor. Salgınla beraber ekonomileri iyice kötüleşen az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelere yönelik yardımların şarta bağlanması, adalete ve hakkaniyete olan inancı da aşındırıyor.”
“ÜYE DEVLETLER, KURUCU İLKELERİNE SAHİP ÇIKMALI VE İTTİFAK’I GÜÇLENDİRMELİDİR”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, küresel ekonominin toparlanma ihtiyacı en üst safhadayken, özellikle gelişmiş ülkelerin korumacı tedbirlere başvurmasının, salgın kaynaklı ekonomik sorunların derinleşmesine sebep olduğunu vurgulayarak “Hepimiz güvende olana kadar hiçbirimizin güvende olamayacağı gerçeğiyle bir kez daha yüzleşiyoruz. Dünyanın içinde bulunduğu bu manzara bize NATO’nun da üzerine inşa edildiği ‘ittifak ve dayanışma ruhunun’ önemini göstermiştir” şeklinde konuştu.
Küresel istikrarın muhafazasında NATO’nun hem belirleyiciliği, hem de üstlenmesi gereken sorumluluklar arttığını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti: “Üye devletler, kurucu ilkelerine sahip çıkmalı ve İttifak’ı güçlendirmelidir. Akdeniz’den Karadeniz’e, Avrupa’dan Asya’ya kadar NATO’nun sağladığı güvenlik şemsiyesine ihtiyaç duyulan her yerde, İttifak aktif rol üstlenmelidir. Dönem sorumluluktan kaçma değil, elini taşın altına koyma dönemidir. Bilhassa NATO’nun küresel sınamalar karşısında daha etkin inisiyatifler üstlenmesi gerekmektedir.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve vesilesiyle Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Joe Biden ile de bir araya geldiklerini belirterek, “NATO Brüksel Zirvesi’ni küresel ölçekte kritik hadiselerin yaşandığı işte böyle bir atmosferde gerçekleştirdik. İttifakın önümüzdeki 10 yıllık yol haritasını teşkil edecek NATO 2030 sürecine ilişkin önemli kararların alındığı Zirvemizi tamamladık. Zirve toplantımızda NATO’nun güvenliğine yönelik tehdit ve meydan okumalar hakkında stratejik düzeyde görüş alışverişinde bulunduk” diye konuştu.
“NATO’yu askerî bakımdan daha muhkem hâle getirirken siyasi boyutunu da tahkim edecek adımların atılması yönünde kararlar aldık” ifadesini kullanan Cumhurbaşkanı Erdoğan, stratejik konseptin günün şartlarına uygun olarak güncellenmesi sürecini başlatan kararı da onayladıklarını bildirdi.
“İYİ TERÖRİST, KÖTÜ TERÖRİST SINIFLAMASINA GİDEN ÇARPIK ANLAYIŞ MEVCUDİYETİNİ KORUYOR”
İttifakın yeni tehditlere mukavemet edebilmek amacıyla kendisini adapte ederken güvenliğin bölünmezliği, dayanışma ve beraberlik başta olmak üzere temel ilkelerinden taviz vermemesi gerektiğini vurguladıklarını dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Terörle mücadele başta olmak üzere Türkiye’nin önceliklerini, hassasiyetlerini ve haklı beklentilerini müttefiklerimizin dikkatine sunduk ancak burada üzülerek bir hususun altını çizmek istiyorum, terör meselesinde örgütler arasında ayrım yapan, iyi terörist, kötü terörist sınıflamasına giden çarpık anlayış mevcudiyetini ne yazık ki koruyor. Böyle ikircikli bir tavrın terörü yok edemeyeceği, bilakis terör örgütlerine cesaret vereceği açıktır” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir terör örgütünün eliyle diğerinin yok edilemeyeceğinin ortaya çıktığını, DEAŞ tehdidinin yeni isimler altında varlığını sürdürmesinin, terörle mücadelede rehavet ve çifte standardın yeri olmadığını gösterdiğini vurguladı.
Türkiye’nin DEAŞ’a karşı göğüs göğüse mücadele ettiğine, Suriye’nin kuzeyinden bu örgütün sökülüp atılmasını sağlamış tek NATO müttefiki olduğuna işaret eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Sınır ötesi operasyonlarımız sayesinde 8 bin 200 kilometrekareden fazla alanı terörden arındırdık. İdlib’de tesis ettiğimiz güven atmosferiyle yeni bir insani trajedinin ve büyük bir göç dalgasının önüne geçtik. Son günlerde İdlib’e yönelik hem rejim hem PKK/YPG kaynaklı saldırıların yoğunlaşması bu bölgeyi tekrar kaosa sürüklemeyi amaçlamaktadır” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, cumartesi günü Afrin’deki Şifa Hastanesini hedef alan YPG/PYD terör örgütünün 14 masumu katlettiğini, 32 sivili de yaraladığını anımsatarak, şöyle konuştu: “Sadece bu terör eylemi bile müttefik silahlarıyla donatılan, yöneticileri kimi ülkelerde kırmızı halılarda ağırlanan bu örgütün kanlı, kirli ve çirkin yüzünü göstermeye kâfidir. Gerek zirve hitabımızda gerekse ikili görüşmelerimizde PKK/PYD’ye verilen desteğin artık sonlandırılması gerektiğini açıkça dile getirdik. Terör örgütleriyle mücadelemizin yanı sıra Suriye’nin bir terörist yetiştirme kampına dönüşmesinin de önüne geçmeye çalıştık. Bugüne kadar 9 bine yakın yabancı terörist savaşçı yakaladık ve ülkelerine geri gönderdik. Ayrıca çatışma bölgeleriyle bağlantılı olduğu tespit edilen 100 bini aşkın terörist şüphelisine ülkemize giriş yasağı koyduk.”
Türkiye tarafından yakalanıp kaynak ülkelere teslim edilen teröristlerin bugün hiçbir tahkikata uğramadan ellerini kollarını sallayarak serbestçe dolaşabilmesinin, hatta kimi ülkelerde terör eylemi yapabilmesinin büyük bir zafiyet olduğunun altını çizen Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti: “Türkiye, sadece PKK/PYD, FETÖ ve DEAŞ ile mücadelesinde değil yabancı terörist savaşçıların engellenmesine yönelik çabalarında da tek başına bırakılmıştır. Daha vahimi ülkemiz Suriye mahreçli düzensiz göç yükünün neredeyse hepsini yalnız başına omuzlamak mecburiyetinde bırakılmıştır. Yaklaşık 10 yıldır 3,6 milyon Suriyeliye sahip çıkan Türkiye’ye verilen taahhütlerin çoğu yerine getirilmemiştir. Libya ve Suriye başta olmak üzere ittifakın inisiyatif almakta geç kaldığı tüm bölgelerde muhasımların etkinliğini artırdığı bir gerçektir. Meşru hükûmetin daveti üzerine sağladığımız eğitim ve danışmanlık desteği hem Libya’nın uzun süreli bir iç savaşa sürüklenmesini engelledi hem de BM öncülüğündeki siyasi sürecin önünü açtı.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Dağlık Karabağ’da 30 yıllık bir gecikmeyle de olsa adaletin tecelli ettiğini ve bölgede umutların yeniden yeşerdiğini söyledi.
Husumetin yerini barışın, gerilimin yerini huzurun, istikrarsızlığın yerini kalıcı barışın alabileceği yeni bir dönemin kapılarının aralandığını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Ülkemizin sınırları dışında yürüttüğü müttefiklerimizin güvenliğine de katkı sunan operasyonlarına ittifak tarafından güçlü destek verilmesi bu bakımdan tercihten öte zorunluluktur. Temennimiz tüm müttefiklerimizin sığ siyasi hesapları artık bir yana bırakıp Türkiye ile tam bir dayanışma sergilemesidir” diye konuştu.
“ABD BAŞKANI BİDEN İLE SON DERECE YARARLI VE SAMİMİ BİR GÖRÜŞME OLDU”
Zirve vesilesiyle ABD Başkanı Biden ile bir araya geldiklerini hatırlatan Erdoğan, uzun yıllara dayalı dostluklarının bulunduğu ABD Başkanı Biden ile gündemlerinde yer alan konularla ilgili kapsamlı görüş alışverişinde bulunduklarını aktardı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti: “Hem görüş ayrılığı yaşadığımız meseleleri hem de ortak çıkarlara sahip olduğumuz alanlardaki iş birliği imkânlarını yapıcı bir yaklaşımla ele aldık. Etkin iş birliğine ihtiyaç duyduğumuz coğrafyalarda yapacağımız ortak çalışmaları Sayın Biden ve ekibi ile görüştük. Türkiye bu bölgelerde aldığı inisiyatiflerle DEAŞ’la mücadeleye destek vermenin yanında NATO’nun sınırlarının ve müşterek çıkarlarımızın da savunucusu olmuştur. Bu görüşmede salgın sonrası ortaya çıkacak yeni fırsatları da dikkate alarak aramızdaki ekonomik potansiyelin tam anlamıyla hayata geçirilmesi için atılabilecek adımları değerlendirdik. İki müttefike ve stratejik ortağa yakışır şekilde doğrudan diyalog kanallarını etkin ve düzenli şekilde kullanma hususunda mutabık kaldık.”
İki ülke arasındaki mevcut ikili iş birliği ve bölgesel istişare mekanizmalarının yeniden canlandırılması gerektiğinin altını çizdiklerini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti: “Neticede son derece yararlı ve samimi bir görüşme oldu. Her alanda karşılıklı saygı ve çıkara dayalı verimli bir iş birliği döneminin başlaması noktasında güçlü bir iradenin olduğunu görüyorum. Sayın Biden’la önümüzdeki dönemde bu hedefler doğrultusunda iş birliğimizi artıracağız. Türkiye-Amerika Birleşik Devletleri ilişkilerinde çözülemeyecek hiçbir mesele olmadığını, tam tersine iş birliği alanlarımızın sorun başlıklarından daha geniş ve zengin bir görünüm sergilediğini düşünüyoruz. Avrupa-Atlantik coğrafyasının barış, refah ve güvenliğine büyük katkı yapmış olan Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri’nin bundan sonra da aynı hassasiyetle çalışmalarını yürüteceğine inanıyoruz.”
Zirve kapsamında bir diğer görüşmeyi de Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson ile yaptıklarını hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Görüşmemizde dost, müttefik ve stratejik ortak olarak ikili ve bölgesel düzeydeki iş birliğimize verdiğimiz önemi ve bunun sürdürülmesine yönelik irademizi karşılıklı olarak vurguladık” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Salgın boyunca video konferans marifetiyle sıklıkla konuştuğum Şansölye Merkel’le bu kere yüz yüze görüşerek ikili ve bölgesel konularda kapsamlı bir fikir teatisi gerçekleştirdik” ifadesini kullandı.
NATO ZİRVESİ KAPSAMINDA İKİLİ GÖRÜŞMELER
Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ile görüşmelerinde yeniden canlandırdıkları diyalog mekanizmalarının sürdürülmesini kararlaştırdıklarını dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Sayın Başbakan’la ülkelerimiz arasında pozitif gündemi destekleyecek adımların karşılıklı olarak atılması hususlarında da fikir birliğine vardık. Hatta biz görüşmelerimizi ikili olarak yapalım ve daha da ilerisi biz görüşmelerimizi gerekirse özel hattan yapmak suretiyle araya birilerini sokmamızın anlamı yok kararına vardık” şeklinde konuştu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ve Hollanda Başbakanı Mark Rutte ile de bir araya geldiklerini belirterek, “Bu görüşmelerde de ikili ve bölgesel konularla Avrupa Birliği’ndeki gelişmeleri ele aldık. Kendileriyle diyaloğumuzu sürdürme hususunda mutabık kaldık” dedi.
Dün, Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda ve Letonya Cumhurbaşkanı Egils Levits ile görüşmeler gerçekleştirdiklerini ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bu görüşmelerde ikili ilişkilerimizin yanı sıra 24 Haziran’daki zirve öncesinde Türkiye-Avrupa Birliği ilişkileri konusunda da görüş alışverişinde bulunduk. Her iki lidere de Türkiye’nin, Baltıkların savunmasına olan katkısının süreceğini teyit ettik” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Macaristan Başbakanı Viktor Orban ile de dün verimli bir ikili görüşme gerçekleştirdiklerine işaret etti.
Zorlu Kovid-19 salgını şartlarında gösterdikleri başarılı ev sahipliği sebebiyle Belçika Hükûmetine ve NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’e teşekkürlerini sunan Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvenin hayırlara vesile olmasını diledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO Zirvesi’nin ardından düzenlediği basın toplantısında, basın mensuplarının sorularını da cevapladı.
“AFGANİSTAN KONUSUNDA AMERİKA’NIN BİZE VERECEĞİ DESTEK BÜYÜK ÖNEM ARZ EDİYOR”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Biden ile görüşmesinde Kabil Havaalanı’nın durumunu görüşüp görüşmediğine ilişkin sorusu üzerine, Afganistan konusundaki düşüncelerini çok açık, net olarak ABD Başkanı Biden’a ifade ettiğini belirterek, “Eğer Afganistan’dan çıkmamız istenmiyorsa, özellikle orada belli bir desteğin verilmesi isteniyorsa diplomatik, lojistik bunun yanında mali konularda Amerika’nın bize vereceği destek büyük önem arz ediyor” diye konuştu.
Taliban gerçeğini bir kenara koymanın mümkün olmadığına işaret eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Onlarla da birçok görüşmeleri, farklı atacağımız adımlarla sürdürebiliriz. Bir diğer konu yine Afganistan’da biz Pakistan’ı da yanımıza alma düşüncemizi kendilerine söyledik, Macaristan’ı yanımıza alma düşüncemizi kendilerine söyledik. Bütün bunlarla birlikte istiyoruz ki Afganistan halkı herhangi bir sıkıntıyı yaşamadan Afganistan’daki bu desteği kendilerine verelim ve şu an itibarıyla bir mutabakat söz konusu. Bir sıkıntı burada söz konusu değil” ifadesini kullandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, S-400’lerle alakalı olarak ABD Başkanı Biden’a herhangi bir öneride bulunup bulunmadığının sorulması üzerine, şu yanıtı verdi: “Tabii ki burada yapılacak olan böyle bir görüşmede, S-400’ün gündeme gelmemesi mümkün değil. Ama S-400’de bizim düşüncemiz daha önce neyse, aynı düşünceyi Sayın Başkan’a ifade ettim ve bunun yanında F-35 konusunu kendilerine aynı şekilde yine ifade ettim. Temennim odur ki savunma sanayisi ile ilgili olarak müşterek yapabileceğimiz adımlar nelerdir, bunları ifade ettim. Tabii bugün burada hepsi bu işlerin bitmiyor. Bundan sonraki süreçte de Dışişleri Bakanlarımız, Savunma Bakanlarımız muhataplarıyla görüşmek suretiyle bu süreci inşallah sağlama bağlayacaklar.”
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, bugün düzenlediği basın toplantısında, “Daha önce İslam ile ilgili yaptığı konuşmalara ilişkin Erdoğan’a bir açıklama yaptığı ve sözlerinin yanlış anlaşıldığı” yönündeki ifadeleri hatırlatılan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Fransa ile de bugünkü görüşmemizde özellikle ikili görüşmelerimizin ciddi bir dayanışma içerisinde devamında mutabık kaldık” dedi.
Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un “Bu süreç içerisinde ne yazık ki bazı mahfiller bu tür şeyleri uydurdular ama benim İslam’a karşı olmam söz konusu değildir ve bunu bir dost olarak size söylüyorum” ifadesini kullandığını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Dedim ki böyle olduğuna göre bundan sonraki süreçte de bunları tarziye edecek açıklamalar olursa bu tabii çok çok isabetli olur” görüşünü paylaştı.
Fransa’da bulunan Müslüman nüfusun yoğunluğuna dikkati çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, Macron’un bu konuyla ilgili olarak da hassasiyetini ifade ettiğini aktardı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Macron’un “Suriye ve Libya konusunda iki ülkenin beraber çalışma konusunda bir özverisi olduğu” yönündeki sözlerinin hatırlatılması üzerine de “Suriye ve Libya konusunda müşterek bir çalışmayı yapabilir miyiz, yapamaz mıyız bu konunun üzerinde durdu. Biz bu işlerde daha rahatız, yapabiliriz dedik ve bu konuyla ilgili görüşmelerimizi de devam ettireceğiz” açıklamasında bulundu.
“YUNANİSTAN BAŞBAKANI MİÇOTAKİS İLE ARAMIZDA GÜZEL BİR GÖRÜŞME GEÇTİ”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yunanistan Başbakanı Kiriakos Miçotakis’in iki ülke arasında karşılıklı adımlar atılacağına yönelik açıklamasını anımsatan bir gazetecinin, “Doğu Akdeniz’de ve Ege’de gerilimden kaçınabilmek için neler yapılmalı? Çünkü hala bölgede Türkiye sondaj çalışmalarında ısrar etmekte” sorusunu, şöyle cevapladı: “Sayın Miçotakis’in bu ifadelerine aynen katılıyorum. ‘Sessiz sakin bir yıl oldu, olacak’ düşüncesini de paylaşıyorum. Aramızda güzel bir görüşme geçti ve gerek Ege’de olsun gerek diğer bölgelerde olsun bundan böyle ben de kendisine şunu söyledim; üçüncü ülke veya kişileri bu işe karıştırmayalım. Biz bundan böyle bu tür sıkıntılı anlar olduğunda siz beni özel hattan rahatlıkla arayın, ben de sizi özel hattan rahatlıkla arayayım ve böylece herhangi bir sıkıntı yaşamadan Türkiye-Yunanistan olarak adımlarımızı atalım. Bir de sıkıntılı konular nelerse bunları masaya koyalım, görevlendirdiğimiz arkadaşlar bunlar üzerinde çalışsınlar ve onlar bize bunu getirsinler, nihai kararı biz verelim ve bu nihai kararı verdikten sonra da adımlarımızı atalım. Nitekim bazı örnekler oldu, mesela dedim şu, bu konuyla ilgili olarak biz kararımızı verdiğimizde size neticeyi bildirelim ve masanın üzerinden o sorunu kaldıralım. Aynı şekilde bizim sizden istediğimiz bir konu varsa siz de o konuyu görüştükten sonra masanın üzerinden kaldırdığınız zaman ne olacak, bu masa sorunlar masası olmaktan çıkıp çözüm masası haline gelmiş olacak. Bunu da iki lider kendi arasında yapmış olacak.”
Bir gazetecinin “Savunma konusunda birtakım adımlar olabilir dediniz. Patriot’lardan mı bahsediyorsunuz? ABD Başkanı Biden yönetimi geldiğinden beri Türk-Amerikan ilişkileri üzerinde soğuk rüzgârlar esiyordu diyebiliriz. Bu görüşmeden sonra bir onarım dönemine girildi diyebilir misiniz?” sorusu üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Biden ile yüz yüze görüşmesinin NATO’daki zirve ile gerçekleştiğini, ABD Başkanı Biden’la tanışmasının, görüşmesinin yeni olmadığını, çok çok eski olduğunu anımsattı.
“ABD BAŞKANI’NI TÜRKİYE’YE DAVET ETTİM”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD Başkanı Biden ile yarım saati aşkın süre ikili görüşme yaptığını, ondan sonra heyetler arası görüşmelere geçildiğini belirterek, şunları kaydetti: “Bizim Patriot’lar konusundaki düşüncemiz malum bilinen bir düşünce idi ve bu konuda ABD’nin de tavrı belliydi. Ne oldu? ABD, Patriot’ları vermedi. Biz de S-400’ü o zaman almak durumunda kaldık. Böyle bir süreçten geliyoruz ve bu konularla ilgili savunma sanayisinde birlikte neler yapabiliriz, bunları savunma bakanlarımız, dışişleri bakanlarımız kendi aralarında görüşsünler dedik, kendi aralarında yapacakları bu görüşmeden sonra da bizler adımlarımızı atalım, böyle bir karara vardık. Bunun dışında ticari ekonomik birçok alanda bizim 100 milyar dolarlık bir hedefimiz vardı ama şu anda bu hedef henüz 22-23 milyar dolar civarında. Bizim bunları aşmamız gerekiyor ve bu konuda da kendileriyle bir mutabakatımız oldu. Bu arada aşı konusu vesaire bunları yine görüşme fırsatımız oldu ve Sayın Biden ile de verimli bir görüşmeyi bu ilk buluşmada, yüz yüze görüşmede gerçekleştirmiş olduk.”
ABD Başkanı Biden ile görüşmesinin ilişkilere iki ülke arasındaki ilişkilere nasıl yansıyacağı sorulan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “İlişkilerin devamı açısından olumlu olduğunu söylüyorum. Temennim odur ki özellikle ben kendisini de ayrıca Türkiye’ye davet ettim, şu yoğunluklarını aştıktan sonra Türkiye’ye gelebileceğini de söyledi” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir soru üzerine, 1915 olaylarının görüşmede gündeme gelmediğini belirtti.
Daha önce “Türkiye’ye gitmeyin” tavsiyelerinde bulunan bazı ülkelerin zirvede yapılan görüşmeler sonucunda tutumlarında bir değişiklik olup olmayacağına yönelik soru üzerine ise Cumhurbaşkanı Erdoğan, bütün ülkelerde temel konunun yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını olduğuna işaret etti.
Aşılamanın bu konudaki önemini vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bazı ülkeler olumlu yaklaşmaya başladılar, örneğin Almanya gibi. Rusya heyet gönderdi, Rusya’nın göndermiş olduğu heyetin Türkiye’de yapacağı görüşmelerden sonra ne gibi bir tavır takınacaklarını da göreceğiz” ifadesini kullandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu süreçte umutlu olduğunu vurgulayarak, bazı ülkelerin “Kovid belası” sebebiyle kapılarını açamadığına dikkati çekti. Kapıların böyle kapalı kalamayacağını dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Biz şimdi İspanya’ya niye turist göndermeyelim. Almanya ile kapılar açıldığı andan itibaren onlar gönderdiğinde biz de göndereceğiz. İngiltere ile kapılar açıldığı andan itibaren biz de göndereceğiz. Şu anda bir sıkıntı var ama Boris Johnson ile yaptığımız görüşmede inşallah ben umutluyum ve oradan da kapıların açılacağına ihtimal veriyorum” diye konuştu.
Önümüzdeki süreçte kendisinin ABD seyahatinin söz konusu olup olmadığına ilişkin soruya Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Önümüzde bir BM Genel Kurulu var. Genel Kurul’la beraber bir de bizim New York’ta Türk Evimiz şu anda bitmek üzere. İnşallah onun da açılışını yapacağız” cevabını verdi.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN AZERBAYCAN’A GİTTİ
Cumhurbaşkanı Erdoğan, NATO Zirvesi ve ikili temasların ardından Azerbaycan’a gitti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı Brüksel Melsbroek Havalimanı’ndan Türkiye’nin NATO Daimi Temsilcisi Basat Öztürk, Avrupa Birliği Daimi Temsilcisi Mehmet Kemal Bozay, Brüksel Büyükelçisi Hasan Ulusoy, Türk Askeri Temsil Heyeti Başkanı Tümgeneral İsmail Üner, Brüksel Başkonsolosu Umut Deniz ve diğer yetkililer uğurladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının 88. yılı nedeniyle Anıtkabir’de düzenlenen anma törenine katıldı.
Anıtkabir’deki tören, devlet erkânının Aslanlı Yol’da yürüyüşü ile başladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığındaki heyet, Anıtkabir’de saat 09.05’te Atatürk’ün mozolesine çelenk koyarak saygı duruşunda bulundu.
İstiklal Marşı’nın okunmasının ardından Cumhurbaşkanı Erdoğan, Misak-ı Millî Kulesi’ne geçerek Anıtkabir Özel Defteri’ni imzaladı ve şunları yazdı:
“Aziz Atatürk, ebedi aleme irtihalinizin 88’inci seneidevriyesinde zatıalinizi, silah arkadaşlarınızı, İstiklal Harbi’ni sevk ve idare eden Gazi Meclisimizin muhterem üyelerini, vatanımızın ebedi varlık mühürleri olan şehitlerimizi ve milletimiz için ağır bedeller ödeyen gazilerimizi rahmetle anıyoruz. Bölgemizin ve dünyanın krizlerle boğuştuğu bu zorlu dönemde, Türkiye Cumhuriyeti’ni 86 milyon ferdiyle daha müreffeh bir geleceğe taşımak için tüm imkanlarımızı harekete geçirmiş durumdayız. Milletimizle hedef ve ülkü birliği içinde, şehit ve gazilerimizin mukaddes emaneti olan bu cennet vatanı ihya etmeye kararlılıkla devam edeceğiz. Ruhun şad olsun.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında, “Kardeşliğimiz müşterek bir dilin, tarihin ve kültürün çok daha ötesindedir. Bakü’nün sevincini, Ankara’nın sevinci Suşa’nın gururunu bütün milletimizin gururu bilmemiz bundandır” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Şuşa kentinde gerçekleştirdikleri ikili görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenledi.
Karabağ Zaferi’nin 6. seneidevriyesinde Azerbaycan’da olmanın bahtiyarlığı içinde olduğunu ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Dilimizde işlenen en aziz bir söz gibi, canımızı ısındıran ocak gibi, köz gibi. En kokulu güllerle demetlenen Şuşa’mız” dizelerini dile getirdi.
“TÜRKİYE İLE AZERBAYCAN ARASINDAKİ MÜNASEBETLER TARİHİN TÜRLÜ İMTİHANLARINDAN GEÇEREK BUGÜNKÜ İLERİ SEVİYESİNE ULAŞMIŞTIR”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, tarih, tabiat ve kültür şehri güzel Şuşa’da olmaktan memnuniyet duyduğunu belirterek, şöyle konuştu: “Karabağ’ın azatlığı uğruna canlarını feda eden tüm şehitlerimizi minnetle hürmetle yâd ediyorum. Gazilerimize şükranlarımı sunuyorum. Cenabı Allah’tan kendilerine sağlık, afiyet ve hayırlı ömürler niyaz ediyorum. İlham kardeşimin dirayetli liderliğinde yekvücut olan Azerbaycan halkı, büyük bir kahramanlıkla Karabağ’ı yeniden hürriyetine kavuşturmuştur. Bu şanlı zafer, Azerbaycan’ın haklı davasının en güzel tezahürü, tüm Türk coğrafyasının övünç kaynağı olmayı sürdürüyor. Hepinizin bildiği üzere Türkiye ile Azerbaycan arasındaki münasebetler tarihin türlü imtihanlarından geçerek bugünkü ileri seviyesine ulaşmıştır. ‘Bir millet, iki devlet’ şiarıyla tarif ettiğimiz bu gönül birliği müşterek mazimizden aldığı kuvvetle yarınlarımıza ışık tutan sönmez bir meşaledir.”
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki kardeşliğin müşterek bir dilin, tarihin ve kültürün çok daha ötesinde olduğunu vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları kaydetti: “Bakü’nün sevincini Ankara’nın sevinci, Şuşa’nın gururunu bütün milletimizin gururu bilmemiz bundandır. 15 Haziran 2021 günü Şuşa’da imzaladığımız beyannameyle müttefiklik bağıyla tahkim ettiğimiz bu kardeşliğimizi zayıflatmak isteyenler, dün olduğu gibi bugün de yarın da emellerine asla ulaşamayacaktır. Cenabıhakk’ın izniyle beraberliğimiz her zaman kaim olacaktır. Biz bu vizyonu aynı zamanda Türk dünyasında hâkim kılmak için de var gücümüzle çalışıyoruz. Türk Devletleri Teşkilatımızın bugün ulaştığı ileri seviye ortak irademizin ve gayretlerimizin en somut neticesidir. Bu vesileyle dönem başkanlığı süresince Türk dünyasının birlik ve dirliği için sergilediği gayretler dolayısıyla Azerbaycan’a teşekkür ediyorum. İnşallah biz de dönem başkanlığımız sırasında teşkilatın daha etkin, daha kurumsal bir yapıya kavuşması için çaba göstereceğiz.”
“YENİDEN İNŞA VE KALKINMA ÇABALARINA KATKI SUNMAYA DEVAM EDECEĞİZ”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Azerbaycan’ın 44 günlük vatan muharebesiyle öz topraklarını işgalden kurtarmasının Güney Kafkasya’da yeni bir dönemin kapısını araladığını dile getirdi.
“Bugün önümüzde duran vazife, meydanlarda kazanılan zaferi kalıcı barış ve istikrarla taçlandırmaktır. Biz, Azerbaycan’ın haklı mücadelesini sahiplendiğimiz gibi, bölgemizde kalıcı barışın tesisine yönelik samimi gayretlerini de destekliyoruz” ifadelerini kullanan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Karabağ’ın yeniden imarı ve bölgenin eski canlılığına kavuşturulması için Azerbaycan’ın ortaya koyduğu gayretleri büyük takdirle takip ettiklerini bildirdi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, sözlerine şöyle devam etti: “Karabağ’da yeniden tüten her ocak, yükselen her eser ve ihya edilen tarihî miras Azerbaycan halkının geleceğe olan inancını gösteriyor. İnşallah bu yolda tecrübemizi paylaşmaya, yeniden inşa ve kalkınma çabalarına katkı sunmaya devam edeceğiz. İşte Cebrayıl’da Türkiye-Azerbaycan Uluslararası Ormancılık Eğitim Merkezi ve Fidanlık Tesisini kazandırmanın gururunu yaşadık. Tarım ve Orman Bakanlığımızın katkılarıyla kurulan bu tesis Türkiye ile Azerbaycan işbirliğinin yeni bir nişanesi olmuştur. Ayrıca, Ağdam’da 14 bin 500 metrekare büyüklükteki 40 derslikli okulumuzun inşasına da başlandı. İnşallah gelecek sene İlham kardeşimle birlikte açılışını yapacağız.”
Fuzuli Uluslararası Havalimanı’ndan Şuşa şehrine gelirken yedi ayrı tünelden geçtiklerine dikkati çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bu yedi tünel bölgede altyapı inşasının ne denli başarılı olduğunu ortaya koyuyor. Şuşa’ya gelirken nereden nereye geldik, bunu görmenin bahtiyarlığı içerisindeyiz. İnanıyorum ki bir başka gelişimizde Şuşa çok daha farklı olacak. Fuzuli, bir başka farklı olacak. Çünkü bu işe inanmış, başını koymuş bir lider var, bir kadro var. Bu lider, bu kadro aynı inançla, aynı kararlılıkla yoluna devam ediyor. Karabağ Zaferi’ni canları ve kanlarıyla tarihimize nakşeden aziz şehitlerimizi bir kez daha rahmetle yâd ediyorum. Kahraman gazilerimize şükranlarımı sunuyor, Azerbaycanlı kardeşlerimin bu şanlı zaferini bir kez daha canı gönülden tebrik ediyorum. Türkiye ve Türk milleti olarak her zaman yanınızda olmaya, kederinizi kederimiz, sevincinizi sevincimiz bilmeye devam edeceğiz.” dedi.
Konuşmasının sonunda, Bahtiyar Vahabzade’nin “Birdir bizim her halimiz, sevincimiz, melalimiz. Bayraklarda hilalimiz, Azerbaycan-Türkiye” dizelerini dile getiren Cumhurbaşkanı Erdoğan, şunları söyledi: “Rabbim ay yıldızlı al bayrağımız ile şanlı Azerbaycan bayrağının göklerde ilelebet yan yana dalgalanmasını nasip eylesin. 9 Kasım Devlet Bayrak Günü’nü en kalbi duygularımla kutluyorum. Buradan kardeş Azerbaycan halkına selam ve muhabbetlerimi yolluyorum. İlham kardeşime sıcak ev sahipliği için tekrar teşekkür ediyorum.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev konuşmalarının ardından tokalaştı ve birbirlerinin elini havaya kaldırarak poz verdi.
AZERBAYCAN CUMHURBAŞKANI ALİYEV: “BİRLİĞİMİZ VE KARDEŞLİĞİMİZ SARSILMAZDIR. BUNU SARSMAK İSTEYENLER ARZULARINA HİÇBİR ZAMAN ULAŞAMAYACAKTIR”
Basın toplantısında, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Zafer Günü’nde kendileriyle birlikte olmasının Azerbaycan halkını sevindirdiğini belirten Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, “Türkiye ve Azerbaycan halkları kardeş halklardır. Dünyada bizim kadar birbirine bağlı halklar ve devletler yoktur. Bu bizim büyük servetimizdir. Şuşa Beyannamesi yalnızca bu tarihî ve kültürel ilişkileri resmi bir çerçeveye oturtmuştur. Bizi birleştiren ortak tarihimiz, etnik köklerimiz, dilimiz, edebiyatımız ve manevi değerlerimizdir. Bu büyük bir servettir. Bugün devletlerarası ilişkiler de bu servet ve güçlü temel üzerinde gelişmektedir” diye konuştu.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, “Birliğimiz ve kardeşliğimiz sarsılmazdır. Bunu sarsmak isteyenler arzularına hiçbir zaman ulaşamayacaktır. Biz iki halk, her şeyden önce de iki lider olarak bu serveti koruyoruz. Hiç kimsenin aramıza girmesine ya da kendi kişisel çıkarları uğruna birliğimize, kardeşliğimize ve dayanışmamıza gölge düşürmesine izin vermeyiz” dedi.
Basın toplantısının ardından, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev, Şuşa Kalesi, Hankendi Zafer Anıtı, Hocalı Soykırım Anıtı ve müzeyi ziyaret etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Azerbaycan’daki programları kapsamında Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ile eşi Mihriban Aliyeva tarafından onurlarına verilen resmî akşam yemeğine katıldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 8 Kasım Zafer Günü kutlamalarına katılmak üzere ziyaret ettiği Azerbaycan’ın Suşa kentinde, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından resmî törenle karşılandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in tören alanındaki yerlerini almalarının ardından askerî bando iki ülkenin millî marşlarını çaldı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in eşi Mihriban Aliyeva’nın da yer aldığı törende liderler karşılıklı olarak heyetlerini tanıttı.
Suşa Valiliği önünde gerçekleştirilen törenin ardından iki lider baş başa görüşmelerini gerçekleştirmek üzere valilik binasına geçti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore Devlet Başkanı Lee ile gerçekleştirdikleri ortak basın toplantısında yaptığı açıklamada, “Uluslararası meselelere dair görüşlerimiz büyük ölçüde örtüşüyor. Kore Yarımadası’nda kalıcı barış ve istikrarın tesisini amaçlayan diyalog temelli yaklaşımı destekliyoruz. Birleşmiş Milletler, MIKTA G20 dahil olmak üzere çok taraflı platformlardaki iş birliğimizi tüm insanlığın faydası için daha ilerilere taşımakta kararlıyız” dedi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda gerçekleştirdikleri baş başa ve heyetler arası görüşmeleri ile iki ülke arasında imzalanan anlaşmaların ardından ortak basın toplantısı düzenledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasında, Güney Kore Devlet Başkanı Lee’nin davetine icabetle stratejik ortakları ve yakın dostları Kore’yi sekiz yıl aradan sonra tekrar ziyaret etmekten büyük bir memnuniyet duyduğunu dile getirdi.
Güney Kore Devlet Başkanı Lee’ye sıcak ev sahipliği dolayısıyla teşekkür eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, bundan 76 yıl önce kahraman Mehmetçiğin Kore’nin bağımsızlığı için gösterdiği fedakârlıklarla kan kardeşliğine dönüşen iki ülke arasındaki ilişkilerin bugün de müstesna düzeyde ayrı bir seyrinin kendilerini ziyadesiyle mutlu ettiğini söyledi.
“İKİLİ TİCARETİMİZİ 15 MİLYAR DOLAR HEDEFİNE ULAŞTIRACAK ADIMLARI GÖRÜŞTÜK”
Güney Kore Devlet Başkanı Lee’yi Kasım 2025’te ve geçen temmuz ayında Türkiye’de ağırladıklarını hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, karşılıklı ziyaretlerin iki ülke arasındaki stratejik ortaklığa önemli katkılarda bulunduğunu belirterek, şöyle konuştu: “Bugün de birçok konudaki iş birliğimizi dinamik ve geleceğe odaklı şekilde ilerletecek adımları ele aldık. Ekonomik ve ticari ilişkilerimiz, görüşmelerimizde öne çıkan alanların başında geldi. Geçtiğimiz yıl 11 milyar doları aşan ikili ticaretimizi, dengeli ve sürdürülebilir şekilde, evvelce belirlediğimiz 15 milyar dolar hedefine ulaştıracak adımları görüştük. Aramızdaki serbest ticaret anlaşmasının günün şartlarına göre tadil edilmesi dahil ilgili kurumlarımızın çalışmalarına odaklandık. Ülkemizde 400’den fazla Koreli firma faaliyet gösteriyor. Kore firmalarıyla sadece ülkemizde değil, Türkiye’nin güçlü olduğu pazarlarda ortak projelere adımlarımızı atıyoruz.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmelerinin bir diğer önemli başlığını nükleer enerji ve madencilik alanının oluşturduğunu aktararak, Kasım 2025’te Türkiye Nükleer Enerji Şirketi ile Kore Elektrik Enerjisi Kurumu arasında imzalanan mutabakat zaptının, iş birlikleri için önemli bir zemin teşkil ettiğini vurguladı.
Bugün iki ülke enerji bakanlıkları arasında imzalanan belgelerin de bu iş birliklerini daha ileriye taşıyacağına inandığını ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, özellikle batarya üretimi, yapay zekâ ve yarı iletkenler dahil olmak üzere birçok ileri teknolojiler alanında Kore’yle iş birliğine büyük önem verdiklerini belirtti.
“KÜRESEL BARIŞ VE İSTİKRARA ÖNEM VEREN İKİ ÜLKEYİZ”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Savunma sanayii, stratejik ortaklığımızın somut neticeler verdiği alanların başında geliyor. Sayın Cumhurbaşkanı’yla görüşmemde, Fırtına obüsleri ve Altay tankı gibi başarılı müşterek projelerin sayısının artırılması gereğine işaret ettik” dedi.
Gelecek sene idrak edecekleri ülkeler arasındaki diplomatik ilişkilerin tesisinin 70. yıl dönümünde özel etkinlikler planladıklarını kaydeden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Bölgelerinde ve ötesinde etkin roller üstlenen, küresel barış ve istikrara önem veren iki ülkeyiz. Uluslararası meselelere dair görüşlerimiz büyük ölçüde örtüşüyor. Kore Yarımadası’nda kalıcı barış ve istikrarın tesisini amaçlayan diyalog temelli yaklaşımı destekliyoruz. Birleşmiş Milletler, MIKTA ve G20 dahil olmak üzere çok taraflı platformlardaki iş birliğimizi tüm insanlığın faydası için daha ilerilere taşımakta kararlıyız” ifadelerini kullandı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güney Kore Devlet Başkanı Lee ile iki ülke arasındaki kardeşlik ilişkilerini daha da geliştirmek amacıyla yakın çalışmayı sürdüreceklerini belirterek, ikili ilişkilere sağladığı katkılarından dolayı Güney Kore Devlet Başkanı Lee’ye şahsı ve milleti adına teşekkür etti.
Basın toplantısı öncesinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Güney Kore Devlet Başkanı Lee huzurunda iki ülke arasında dört anlaşma imza altına alındı.
İKİ ÜLKE ARASINDA İMZALANAN ANLAŞMALAR
Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Güney Kore Cumhuriyeti Bilim ve Bilgi-İletişim Teknolojileri Bakanlığı arasındaki “Bilim, Teknoloji ve İnovasyon (STI) Alanlarında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı”, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı adına Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Güney Kore Bilim ve Bilgi-İletişim Teknolojileri Bakanı Bae Kyung-hoon tarafından imzalandı.
Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Güney Kore Cumhuriyeti Ticaret, Sanayi ve Kaynaklar Bakanlığı arasındaki “Doğal Kaynaklar ve Madencilik Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı”na, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Güney Kore Ticaret, Sanayi ve Kaynaklar Bakanı Kim Jung-Kwan imza attı.
Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Güney Kore Cumhuriyeti İklim, Enerji ve Çevre Bakanlığı arasındaki “Enerji Alanında İşbirliğinin Güçlendirilmesine İlişkin Mutabakat Zaptı”nı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar ile Güney Kore İklim, Enerji ve Çevre Bakanı Kim Sung-whan imzaladı.
Türkiye Nükleer Enerji AŞ ile Güney Kore İhracat-İthalat Bankası arasındaki “Nükleer Güç Projesi Finansmanına İlişkin İşbirliği Mutabakat Zaptı” da Türkiye Nükleer Enerji AŞ Genel Müdürü Necati Yamaç ile Güney Kore İhracat-İthalat Bankası Başkanı ve Genel Müdürü Hwang Ki-yeon tarafından imza altına alındı.
CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN, GÜNEY KORE’DE ONURUNA VERİLEN RESMÎ AKŞAM YEMEĞİ’NE KATILDI
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Güney Kore Devlet Başkanı Lee tarafından onurlarına verilen Resmî Akşam Yemeği’ne katıldı.
Burada konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, 8 yıl aradan sonra Kore Cumhuriyeti’ni yeniden ziyaret etmekten büyük bir memnuniyet duyduğunu belirterek, şahsına ve heyetine gösterilen samimi misafirperverlik için teşekkür etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, şöyle devam etti: “Asya’nın iki ucunda birbirlerinden uzak ama kalben yakın iki milletiz. Eğer kader insanları buluşturacaksa, mesafelerin engel olamayacağına en güzel örneğiz. Bir Kore atasözünün dediği gibi ‘Elbiselerinizin uçları hafifçe dahi birbirlerine değse bu kaderdir’ Bundan 76 yıl önce bu toprakların bağımsızlığı için kader bizleri bir araya getirdi. Sizlerin de Türkleri isimlendirdiğiniz üzere bizleri kan kardeşleri kıldı. Aslında biz bin yılı aşkın süredir birbirleriyle temas halinde olan iki kadim halkız. Bu ortak geçmişimizi, vatandaşlarımızın müreffeh geleceğine ve dünyada barışın tesisine katkı verebileceğimiz yeni ufuklara taşımak istiyoruz.”
Güney Kore Devlet Başkanı Lee ile yaptıkları kapsamlı görüşmelerin bu yolda kendisine büyük ümit verdiğini ifade eden Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Sayın Cumhurbaşkanı ve muhterem refikalarına bizleri kendi evimizde hissettiren misafirperverlikleri için tekrar teşekkür ediyorum. Bu vesileyle Türkiye’deki 80 milyon kardeşleri adına dost ve müttefik Kore halkını en kalbi muhabbetlerimle selamlıyorum” diye konuştu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a Güney Kore ziyaretinde refakat eden eşi Emine Erdoğan, fotoğraf sanatçısı İzzet Keribar’ın, askerliğini yapmak için 1956’da geldiği Güney Kore’de çektiği fotoğraflardan oluşan ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından hazırlanan “Bir Dostluğun Doğuşu: Bir Türk Fotoğrafçının Objektifinden 70 Yıl Önceki Kore Sergisi”ni ziyaret etti.
Emine Erdoğan, serginin yer aldığı Kore Savaşı Anıt Müzesi’ne gelişinde, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung’ın eşi Kim Hea Kyung ve Müze Müdürü Hyun-Jong Kim tarafından karşılandı.
Korece müzik dinletisiyle başlayan programda konuşan Emine Erdoğan, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung ile eşi Kim Hea Kyung başta olmak üzere Güney Korelilere, Türk halkının sevgi ve saygılarını iletti, misafirperverlikleri için kendilerine teşekkür etti.
Kore Cumhuriyeti’nde bulunmaktan duyduğu mutluluğu ifade eden Emine Erdoğan, Kore tarihinin sembol mekânında, “Bir Dostluğun Doğuşu: Bir Türk Fotoğrafçısının Objektifinden 70 Yıl Önce Kore Sergisi” vesilesiyle buluştuklarını söyledi.
“DOSTLUĞUMUZU, TARİHİN ÇOK ZOR BİR DÖNEMİNDE OMUZ OMUZA VERDİĞİMİZ ÖRNEK BİR MÜCADELEYLE KURDUK”
Türk fotoğraf sanatının duayen isimlerinden İzzet Keribar’a teşekkür eden Emine Erdoğan, “Kendisinin yıllar önce Güney Kore’de gönüllü askerlik yaptığı sırada çektiği her bir fotoğraf, sanatsal değerinin yanında tarihin de şahitleridir. Bilhassa Türkiye-Kore Cumhuriyeti arasındaki diplomatik ilişkilerin tesisinin 69. yılında böyle anlamlı bir serginin tertip edilmesini çok kıymetli buluyorum. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığımızı, sergi küratörümüzü ve emeği geçen herkesi canı gönülden kutluyorum” diye konuştu.
Emine Erdoğan, Türkiye ve Güney Kore olarak, tarihte eşine az rastlanır, çok özel bir dostluğun tarafları olduklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı: “Ülkelerimiz arasındaki binlerce kilometre mesafeye rağmen kalplerimiz, her daim bir ve beraberler. Çünkü biz dostluğumuzu, gerçek fedakârlıklarla ve tarihin çok zor bir döneminde, omuz omuza verdiğimiz örnek bir mücadeleyle kurduk. Kore Savaşı’na gönderdiğimiz 21 binden fazla Mehmetçiğimiz, askeri başarılarının yanı sıra cephenin gerisinde, savaşın toplumda açtığı yaraları sarmak için verdiği insani gayretle de Kore halkının gönlünü kazanmıştır. Bu vesileyle, Kore topraklarında ebedi istirahatgâhlarında yatan aziz şehitlerimizi ve merhum gazilerimizi rahmet ve minnetle anıyorum Ruhları şad olsun.”
Şehit ve gazilerin kendilerine bıraktığı en kıymetli miraslardan birinin, hiç şüphesiz kan kardeşliği olduğunu dile getiren Emine Erdoğan, “Bizler de bu mirası yaşatmalı, bilhassa genç nesillere anlatmalı ve insanlığın hafızasında diri tutmalıyız. Zira bellek, yani neyi hatırlamayı ve neyi unutmayı seçtiğimiz, bugünümüzü şekillendiren kurucu bir güçtür. Yüzümüzü savaşın, yıkımın ve kutuplaşmanın tarihine çevirdikçe, insanlığın yolunu aydınlatan erdemli örnekleri göremez oluruz” dedi.
“TÜRKİYE VE GÜNEY KORE OLARAK BİZLER, İNSANLIĞIN, BÜYÜK BİR AİLE OLDUĞUNU HATIRLATTIK”
Emine Erdoğan, bu çağda savaş ve çatışmaların ardı arkasının kesilmediğini anımsatarak, “İnsanlığa yeniden iyiliği ve barışı ilham edecek, onlara kardeş olduklarını hatırlatacak hikâyelere her zamankinden daha çok ihtiyacımız var. Türkiye ve Güney Kore olarak bizler, işte böyle bir hikâye yazdık. İnsanlığın, yeryüzüne yayılmış büyük bir aile olduğunu hatırlattık. Bu aileden her kim zulme uğrarsa bu acıları kendi kalbimizde hissettiğimizi eylemlerimizle gösterdik. Sergi koleksiyonumuzdaki fotoğraflar da bu gerçeğe tanıklık ediyor” ifadesini kullandı.
“Suvon’daki Ankara Okulu’nda yemek öncesi dua” başlıklı fotoğrafın, “gönül tellerini titrettiğini” belirten Emine Erdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Malumunuz, 27 Ocak 1951’de Türk Tugayı Suvon şehri yakınlarında ihtiyatta bekletilir. Bu sırada savaşta yetim kalan 70 kadar Koreli çocuk, Türk Tugayının çevresinde toplanır. Bu sayı kısa sürede 100’ü aşar. Askerlerimiz, bu çocukları kendi çocukları gibi bağırlarına basar ve himaye ederler. Önce bir sahra çadırı kurar, daha sonra kışla yakınındaki virane bir binayı elden geçirerek okula dönüştürürler. Ardından Kore hükümetinden öğretmen talep ederler. Buraya gelen Koreli öğretmenler, hiçbir ücret almadan okulda çalışmaya başlarlar. Böylece Türk askerlerinin şefkati ve merhameti, kısa sürede Kore halkının arasında nam salar. Dönemin gazete haberlerine baktığımızda, Kore halkının askerlerimize ‘yetim babası’ adını verdiğini, adım attıkları her yerde onları sevgi gösterileriyle karşıladıklarını görüyoruz.”
“TÜRKİYE’DE GENÇ NESLİN, KORE KÜLTÜRÜNE İLGİSİNİN ARTTIĞINI MEMNUNİYETLE GÖZLEMLİYORUM”
Emine Erdoğan, Ankara Okulu’nun tarihe bir “insanlık okulu” olarak geçtiğini belirterek, “Onun duvarlarını, insanlığa duyulan büyük sevgi ve sorumluluk duygusu ayakta tutmuştur. Sınıfları ve yetimhanesi, Mevlâna’nın ‘Bir mum diğer bir mumu tutuşturmakla ışığından hiçbir şey kaybetmez’ sözünün hikmetiyle aydınlanmıştır. Ankara Okulu’nun ruhu, bugün hâlâ insanlığa önemli bir ders vermeye devam ediyor. O da gerçek zaferlerin, hiçbir ayrım yapmadan tüm insanları kucaklamakta, insanı yaşatmakta ve yeryüzünü faziletle imar etmekte saklı olmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.
Sanatın, toplumları birbirine yakınlaştırmak ve insanlar arasındaki mesafeleri kapatmak gibi büyük bir gücü olduğuna işaret eden Emine Erdoğan, bir şarkının ritmi, bir şiirin mısraları, bir filmin hikâyesinin, birbirine yabancı insanları ortak deneyim duygusunda buluşturabildiğini, sanatın, insanların birbirini anlamasını sağladığını ve ön yargıları ortadan kaldırdığını söyledi.
Emine Erdoğan, şunları kaydetti: “Son zamanlarda, Türkiye’de genç neslin, Kore kültürüne karşı ilgisinin arttığını memnuniyetle gözlemliyorum. Aynı şekilde Kore’de de Türk kültürüne yönelik büyük bir alaka olduğunu biliyorum. Bu karşılıklı teveccüh, ülkelerimiz arasındaki dostluğu, kültür ve sanat alanındaki iş birlikleriyle pekiştirmek ve geleceğe aktarmak için önemli bir fırsattır. Hayatı sanatla iç içe geçmiş, çok değerli bir piyanist olan sayın Kim’in de benimle bu düşünceleri paylaştığına inanıyorum. Bugün açılışını yaptığımız sergimizi, bu anlamda çok kıymetli bir adım olarak değerlendiriyorum. Buradan herkesi sergimizi ziyaret etmeye, Sayın Keribar’ın birbirinden eşsiz fotoğrafları aracılığıyla hatıra ve duygu yüklü bir yolculuğa çıkmaya davet ediyorum.”
Hatıra fotoğrafı çekiminin ardından Emine Erdoğan ve Kim Hea Kyung, serginin açılışını yaparak Keribar’ın çektiği fotoğrafları inceledi. İzzet Keribar, fotoğraflar hakkında lider eşlerine bilgi verdi.
İzzet Keribar, salonda yerlerini alan Emine Erdoğan ve Kim Hea Kyung’ın fotoğraflarını çekti. Lider eşleri, bu sırada el ele tutuşarak, 69 yıllık Türkiye-Kore Cumhuriyeti dostluğuna yönelik mesaj verdi. İzzet Keribar, program sonunda çektiği fotoğrafı lider eşlerine hediye etti.
Programa, üç Kore gazisi, “Ayla” filmiyle hikâyesi beyaz perdeye aktarılan Koreli Kim Eunja’nın ailesi, AA Yönetim Kurulu Başkanı ve Genel Müdürü Serdar Karagöz ile TRT Genel Müdürü Mehmet Zahid Sobacı, televizyon ve gazetelerin temsilcileri ile Kore Savaşı Anıt Vakfı, Kore-Türkiye Dostluk Derneği, Birleşmiş Milletler (BM) Kore Savaşı Müttefikleri Derneği, Kore Cumhuriyeti Birleşmiş Milletler Derneği, Kore Müslüman Federasyonu, Dünya Vatandaşları Örgütü temsilcileri katıldı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung’un davetine icabetle gittiği başkent Seul’de resmî törenle karşılandı.
İki ülke millî marşlarının çalındığı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tören kıtasını selamladığı, liderlerin heyetlerini birbirlerini tanıttığı törenin ardından, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan ile Güney Kore Devlet Başkanı Lee’nin eşi Kim Hea Kyung’un katılımıyla Güney Kore Millî Tekvando Gösteri Ekibi’nin sergilediği dövüş sporları gösterisi izlendi.
Resmî tören ve gösterinin ardından iki lider baş başa ve heyetler arası görüşmelerini gerçekleştirmek için Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na geçti.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung’un davetine icabetle gittiği Güney Kore’nin başkenti Seul’e ulaştı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Seul Seongnam Hava Üssü’ne varışlarında Kore Ticaret Bakanı Park Jung-sung tarafından karşılandı. Karşılamada, Türkiye Cumhuriyeti Seul Büyükelçisi Fatih Yıldız ve eşi Nesrin Yıldız da hazır bulundu.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Seul ziyaretinde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da eşlik ediyor.
51 farklı ülkeden başvuru alan Uluslararası COP31 Zirvesi’nde tek Türk konuşmacı olarak yer alan Avukat ve Arabulucu Gamze Başak Ünal, iklim adaletinin yalnızca devletler arasında düzenlenen hukuki metinlerle sınırlı kalmaması, bireylerin yaşamına ve toplumsal bilince yerleşen evrensel bir değere dönüşmesi gerektiğine dikkat çekti.
24–25 Ekim 2026 tarihlerinde IDD ORG tarafından çevrim içi olarak düzenlenen International COP31 Summit, dünyanın farklı coğrafyalarından katılımcıları iklim krizi, sürdürülebilirlik ve küresel iş birliği ekseninde bir araya getirdi.
Organizasyonun açıkladığı verilere göre 51 ülkeden başvuru alan zirvede, 647 katılımcının demografik verileri değerlendirildi. Katılımcıların önemli bir bölümünü gençlerin oluşturması, iklim krizine karşı uluslararası farkındalığın yeni kuşaklar açısından taşıdığı önemi ortaya koydu.
Zirvede tek Türk konuşmacı olarak yer alan Global Arabuluculuk Merkezi Kurucusu Avukat ve Arabulucu Gamze Başak Ünal, “Climate Justice Through the Lens of Law: Human Rights, Mediation and Global Cooperation” (Hukukun Perspektifinden İklim Adaleti: İnsan Hakları, Arabuluculuk ve Küresel İş Birliği) başlıklı oturumunda iklim krizinin hukuki boyutunu, insan haklarıyla ilişkisini ve uluslararası uzlaşmanın önemini ele aldı.
İnsan Haklarından İklim Adaletine: Evrensel Bir Dilin Gerekliliği
Ünal’ın konuşmasında öne çıkan temel yaklaşım, iklim krizinin yalnızca çevresel bir sorun değil, aynı zamanda insan haklarını, toplumsal eşitliği ve gelecek kuşakların yaşam koşullarını doğrudan etkileyen küresel bir adalet meselesi olmasıydı.
Bu yaklaşımını İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi üzerinden geliştiren Ünal, insan haklarının tarihsel süreçte yalnızca devletlerin sorumluluğunda bulunan hukuki ilkeler olmaktan çıkarak bireylerin de benimsediği evrensel bir değer hâline gelmesine dikkat çekiyor.
1948 yılında kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, insan haklarının uluslararası düzeyde tanınmasında önemli bir dönüm noktası oluşturdu. Zaman içerisinde gelişen uluslararası sözleşmeler, ulusal hukuk düzenlemeleri ve toplumsal farkındalık sayesinde insan hakları kavramı, hukukçuların kullandığı teknik bir terimin ötesine geçti.
Bugün dünyanın farklı ülkelerinde yaşayan bireyler, karşılaştıkları bir haksızlığı insan hakları kavramıyla ifade edebiliyor. İnsan hakları, yalnızca hukuk metinlerinde değil, insanların düşünce biçimlerinde ve adalet anlayışlarında da yer buluyor.
Ünal’a göre iklim adaletinin de benzer bir evrensel bilinç düzeyine ulaşması gerekiyor.
“Bugün dünyanın neresinde olursak olalım, bir haksızlık karşısında insan haklarından söz edebiliyoruz. Çünkü insan hakları yalnızca hukuk metinlerinde değil, insanlığın bilincinde de yer edindi. Peki, iklim adaletini de aynı şekilde herkesin anlayabildiği, savunabildiği ve benimsediği evrensel bir değere dönüştürebilir miyiz?”
Devletlerden Bireylere Uzanan Bir İklim Adaleti Anlayışı
İklim krizinin sınır tanımayan niteliği, uluslararası hukuk açısından önemli güçlükleri beraberinde getiriyor. Ülkeler farklı hukuk sistemlerine, ekonomik koşullara ve siyasi önceliklere sahip olsalar da iklim değişikliğinin sonuçları ortak bir gezegende yaşayan bütün insanları etkiliyor.
Ünal, Paris Anlaşması gibi uluslararası düzenlemelerin ve çevre hukukuna ilişkin bildirgelerin önemini vurgularken, hukuki metinlerin tek başına evrensel bir toplumsal bilinç oluşturmak için yeterli olmadığını belirtiyor.
Bu noktada iklim adaletinin yalnızca devletler arası müzakerelerin konusu olmaktan çıkarak bireylerin günlük yaşamına, eğitim sistemlerine, toplumsal ilişkilerine ve değerlerine yerleşmesi gerektiği görüşünü savunuyor.
Hedef, iklim adaletinin devletlerin konuştuğu bir hukuk dili olmaktan çıkıp bireylerin de konuştuğu evrensel bir dile dönüşmesi.
Bu yaklaşımda arabuluculuk ise özel bir önem taşıyor. Çünkü farklı ülkelerin, toplumların ve kuşakların ortak bir değer etrafında buluşabilmesi, yalnızca kuralların belirlenmesini değil, diyalog, karşılıklı anlayış ve uzlaşma kültürünün geliştirilmesini de gerektiriyor.
Ünal’ın geliştirdiği düşünce, mevcut uluslararası iklim hukuku düzenlemelerine alternatif oluşturmak değil; bu düzenlemelerin dayandığı adalet ilkelerini insanlığın evrensel değerleri arasında daha görünür kılmak.
İklim adaletinin evrensel bir ortak dile dönüşmesi, devletlerin farklılıklarına rağmen aynı sorumluluk bilincinde buluşmasını, bireylerin ise bu sorumluluğu günlük yaşamlarında sahiplenmesini amaçlıyor.
İklim hukuku ve arabuluculuk çalışmalarını uluslararası platformlarda sürdüren Ünal, 5–7 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’daki Akdeniz Üniversitesi’nde düzenlenecek 21. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Gençlik Konferansı (COY21) kapsamında da yüz yüze konuşmacı olarak yer alacak.
Birleşmiş Milletler iklim süreciyle bağlantılı uluslararası gençlik konferansı COY21, gençlerin iklim politikalarına ilişkin görüşlerini ve önerilerini COP31 sürecine taşımalarına imkân sağlayan önemli bir platform niteliği taşıyor.
Ünal’ın evrensel iklim adaleti yaklaşımında gençlerin katılımı ayrı bir önem taşıyor. Çünkü iklim adaletinin evrensel bir değer hâline gelmesi, yalnızca bugünün devletlerinin uzlaşmasıyla değil, gelecek kuşakların bu anlayışı benimsemesiyle mümkün olabilecek.
COP31 Antalya sürecinde Green Zone gönüllüsü olarak da görev alacak olan Ünal, aynı zamanda uluslararası katılımla gerçekleştirilecek bir iklim farkındalığı dersi aracılığıyla Guinness Dünya Rekoru kırılmasına yönelik girişimini sürdürüyor.
Bu girişim, farklı ülkelerden insanların aynı eğitim ortamında buluşarak iklim farkındalığını geliştirmesini ve evrensel bir sorumluluk anlayışını paylaşmasını hedefliyor.
Ünal, iklim farkındalığı eğitiminin yalnızca çevresel bilgi aktarımı olarak değil, farklı kültürler ve hukuk sistemleri arasında ortak bir anlayış geliştirme fırsatı olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
“Farklı Hukuk Sistemlerimiz Var, Ancak Tek Bir Gezegenimiz Var”
Ünal’ın uluslararası çalışmalarının merkezinde, insan hakları hukukunun tarihsel gelişiminden ilham alan bir düşünce bulunuyor:
“Farklı ülkelerde yaşıyor, farklı diller konuşuyor ve farklı hukuk sistemlerine tabi oluyoruz. Ancak hepimiz aynı gezegeni paylaşıyoruz. İnsan hakları nasıl evrensel bir değere dönüştüyse, iklim adaleti de insanlığın evrensel değerlerinden biri olmalı.”
Ünal’a göre iklim krizine karşı kalıcı bir küresel dayanışma oluşturabilmenin yolu, uluslararası hukuk mekanizmalarını güçlendirirken bu mekanizmaların temelindeki adalet anlayışını bireylerin yaşamına taşımaktan geçiyor.
Bu yaklaşım, iklim adaletini yalnızca devletlerin üzerinde uzlaşmaya çalıştığı bir mesele olarak değil, bütün insanlığın anlayabildiği ve sahiplenebildiği evrensel bir ortak dil olarak ele alıyor.
İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin ortaya koyduğu evrensellik anlayışından hareketle geliştirilen bu düşünce, iklim adaletinin de gelecekte yalnızca hukuki bir kavram olarak değil, insanlığın ortak vicdanında karşılık bulan temel bir değer olarak benimsenmesi yönünde bir çağrı niteliği taşıyor.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13. Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı, “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik” temasıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Beştepe Millet Sergi Salonu’nda başladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, konuk devlet ve hükûmet başkanlarını karşılamasının ardından liderler aile fotoğrafında bir araya geldi.
Aile fotoğrafında Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ve Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile gözlemci ülkeler Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhamedov, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev yer aldı.
Size daha iyi hizmet sunabilmek amacıyla çerezleri kullanıyoruz. Çerezler Hakkında Aydınlatma Metni için tıklayınız. Bu siteyi kullanmaya devam ederseniz, Gizlilik ve Çerez Politikamızı kabul etmiş olursunuz.
Size daha iyi hizmet sunabilmek amacıyla çerezleri kullanıyoruz. Çerezler Hakkında Aydınlatma Metni için tıklayınız. Bu siteyi kullanmaya devam ederseniz, Gizlilik ve Çerez Politikamızı kabul etmiş olursunuz.
Gerekli cookie, sayfa gezinmesi ve web sitesinin güvenli alanlarına erişim gibi temel işlevleri etkinleştirerek bir web sitesi kullanıma yardımcı olur. Web sitesi bu cookie olmadan düzgün çalışamaz.
Tercih cookies, bir web sitesinin, tercih ettiğiniz diliniz veya bulunduğunuz bölgeniz gibi, web sitesinin davrandığını veya görünüşünü değiştiren bilgileri hatırlamasını sağlar.
İstatistik
İstatistik cookies, web sitesi sahiplerinin anonim olarak bilgi toplayıp bildirerek ziyaretçilerin web siteleriyle nasıl etkileşimde bulunduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.
Pazarlama
Pazarlama cookies, ziyaretçileri web sitelerinde izlemek için kullanılır. Amaç, bireysel kullanıcıya ilgi çekici ve böylece yayıncılar ve üçüncü taraf reklamverenler için daha değerli olan reklamları görüntülemektir.
Sınıflandırılmamış
Sınıflandırılmamış cookies, bireysel kurabiye sağlayıcıları ile birlikte sınıflandırma sürecinde olduğumuz cookies.